Hunanladdiadau gan wrywod yng nghymru’n codi 23 y cant

Cododd nifer yr hunanladdiadau gan wrywod yng Nghymru 23 y cant rhwng 2012 a 2013, yn ôl ffigurau a gyhoeddwyd heddiw gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS).

Mae’r gyfradd ar gyfer gwrywod ar ei huchaf ers 1981 (26.1 ym mhob 100,000). Mae’r gyfradd hunanladdiadau ar gyfer gwrywod yng Nghymru wedi bod yn sylweddol uwch na’r gyfradd yn Lloegr ers 2010.

Cododd nifer yr hunanladdiadau yn y Deyrnas Unedig bedwar y cant yn 2013.

Dywedodd Sarah Stone, Cyfarwyddwyr y Samariaid yng Nghymru: “Gwyddom fod cydweithredu da rhwng amrywiaeth fawr o asiantaethau’n hanfodol i leihau hunanladdiad. Mae achosion hunanladdiad yn gymhleth, ac mae angen inni annog pobl i ofyn am help cyn iddyn nhw gyrraedd pwynt argyfwng. Gwyddom fod angen inni dargedu dynion canol oed yn benodol. Mae’r grŵp hwn yn syrthio trwy’r bylchau yn y system.

“Mae risg ormodol hunanladdiad ymysg dynion canol oed yn dal i beri pryder. Dynion rhwng 45 a 59 oed yw’r grŵp yn y Deyrnas Unedig â’r gyfradd uchaf, sef 25.1 ym mhob 100,000. Hunanladdiad yw prif achos marwolaeth dynion rhwng 20 a 34 oed a dynion rhwng 35 a 49 oed yng Nghymru a Lloegr o hyd.

“Yn gyffredinol mae angen inni gynyddu ymwybyddiaeth o’r help sydd ar gael. Hefyd mae angen gwell mynediad i therapi siarad i bobl â phroblemau iechyd meddwl. Mae’r mesurau canlynol hefyd yn hanfodol:

  • Lleihau mynediad i ddulliau hunanladdiad
  • Codi ymwybyddiaeth o’r cymorth sydd ar gael
  • Gwell cymorth mewn argyfwng
  • Casglu a defnyddio gwybodaeth am hunanladdiad yn lleol

“Bydd camau i leihau hunanladdiad hefyd yn cefnogi gwaith i gynyddu iechyd a lles emosiynol a gwydnwch mewn cymunedau – mae angen iddyn nhw gyd-fynd â’i gilydd,” meddai Sarah.

“Rydyn ni’n croesawu’r ymgynghoriad ar Siarad â Fi 2, y strategaeth a chynllun gweithredu newydd ar hunanladdiad a hunan-niwed ar gyfer Cymru. Mae’n dangos pa mor bwysig yw cael ymagwedd draws-sefydliadol at atal hunanladdiad.”

Dywedodd Ann John, Athro Cyswllt clinigol ym Mhrifysgol Abertawe, sy’n cadeirio Grŵp Cynghori Cenedlaethol Llywodraeth Cymru ar Atal Hunanladdiad: “Mae hunanladdiad yn ganlyniad i lawer o wahanol ffactorau risg sy’n rhyngweithio mewn ffyrdd cymhleth. O’r herwydd, mae angen gweithredu gan nifer o sefydliadau ar draws sectorau i atal hunanladdiad – ni all un sefydliad fynd i’r afael â’r ffactorau hyn ar ei ben ei hun. Dyna pam y mae strategaethau cenedlaethol ar atal hunanladdiad yn elfen allweddol wrth leihau hunanladdiad. Maen nhw’n sefydlu’r fframwaith strategol y mae ei angen er mwyn i amrywiaeth o ymyriadau gael eu cyflwyno’n genedlaethol, yn rhanbarthol ac yn lleol mewn ffordd gydgysylltiedig.

“Fel rhan o’r gwaith cynllunio ynghylch Siarad â Fi 2, ein nod yw targedu dynion canol oed, oherwydd mae ein data’n dangos bod cyfraddau hunanladdiad yn y grŵp hwn yn uchel o’u cymharu â rhai grwpiau eraill, a thynnwyd sylw at hyn gan ymgyrch genedlaethol y Samariaid. Byddwn ni hefyd yn cynorthwyo pobl ifanc fregus, yn enwedig y rheiny nad ydyn nhw mewn addysg, hyfforddiant neu gyflogaeth, pobl dros 75 oed, pobl mewn carchardai neu ddalfeydd, a phobl mewn lleoliadau seiciatrig.”

Atebodd y Samariaid 5.23 miliwn o alwadau am gymorth yn 2013, y nifer fwyaf erioed. Mae ein gwirfoddolwyr yno bob awr o’r dydd a’r nos, bob un dydd o’r flwyddyn, i gynorthwyo pobl pan maen nhw’n cael trafferth. Mae gennym ni 201 o ganghennau a 21,200 o wirfoddolwyr yn y Deyrnas Unedig a Gweriniaeth Iwerddon. I gysylltu â’r Samariaid, ffoniwch 08457 90 90 90, anfonwch neges e-bost at jo@samaritans.org neu chwiliwch am fanylion eich cangen leol ar www.samaritans.org.

Dolen i ganllawiau’r Samariaid i’r cyfryngau ar adrodd am hunanladdiad.

– DIWEDD –

Nodiadau i olygyddion:

  • Mae canllawiau a gyhoeddwyd mewn perthynas â dyfarniadau naratif, newidiadau mewn diffiniadau a chyflwyno Prif Grwner a systemau newydd yn golygu y dylid dehongli cymariaethau rhwng cyfraddau ar draws y blynyddoedd o 2011 i’r presennol yn ofalus.
  • D.S.: Tynnwyd sylw at ddulliau hunanladdiad gan ystadegau’r ONS. Mae canllawiau’r Samariaid i’r cyfryngau’n gwneud yn glir y dylid rhoi cyn lleied o gyhoeddusrwydd ag sy’n bosibl i’r rhain, o gofio peryglon hunanladdiad dynwaredol.
  • I gael mwy o wybodaeth cysylltwch â swyddfa’r wasg ar 020 83948300 (y tu allan i oriau gwaith) 079 4380 9162) neu e-bost press@samaritans.org
  • Mae’r Samariaid ar gael bob awr o’r dydd a’r nos, bob un dydd o’r flwyddyn. Rydyn ni’n darparu lle diogel i unrhyw un sy’n cael trafferth i ymdopi, pwy bynnag ydyn nhw, sut bynnag maen nhw'n teimlo, beth bynnag mae bywyd wedi’i wneud iddynt. Ffoniwch  08457 90 90 90 (UK) 1850 60 90 90 (ROI), anfonwch neges e-bost at jo@samaritans.org, neu ewch i www.samaritans.org i gael manylion y gangen agosaf.