SAMARIAID YN CROESAWU ARGYMHELLION ADOLYGIAD LLYWODRAETH CYMRU O’R CYNLLUN ATAL HUNANLADDIAD

Gweld neu lawrlwytho’r Adolygiad Canol Cyfnod o’r ffordd y gweithredir Siarad â Fi 2

Ar ôl cyhoeddi’r adolygiad canol cyfnod o Siarad â Fi 2, strategaeth atal hunanladdiad a hunan-niwed Cymru 2015-20, mae Samariaid Cymru wedi croesawu argymhellion Llywodraeth Cymru. Mae’r adolygiad, a luniwyd i Lywodraeth Cymru gan Iechyd Cyhoeddus Cymru a Phrifysgol Abertawe, yn adrodd ar gynnydd y strategaeth ynghyd ag argymhellion ar y ffordd ymlaen ar gyfer atal hunanladdiad a hunan-niwed yng Nghymru.

Mae’r adolygiad yn nodi bod rhwng 300 a 350 o hunanladdiadau pob blwyddyn yng Nghymru o hyd, a bod tuedd gyffredinol ar i fyny o ran hunanladdiadau gan wrywod rhwng 2005 a 2016. Mae’r adolygiad yn nodi y bu cynnydd addawol wrth ddatblygu cynlluniau lleol i atal hunanladdiad; gofyniad i bob maes weithio yn unol â chynllun sy’n cymryd cyfraddau a ffactorau hunanladdiad lleol i ystyriaeth ac yn datblygu partneriaethau a mentrau perthnasol i fynd i’r afael â hunanladdiad. Fodd bynnag, mae’r adolygiad hefyd yn rhoi nifer o argymhellion y mae angen bwrw ymlaen â hwy er mwyn parhau i wneud cynnydd.

Mae’r argymhellion yn canolbwyntio ar amcanion yn y tymor byr a’r tymor hirach, megis datblygu llwybr ôl-ymyriad Cymru gyfan a fyddai’n rhoi cymorth i bobl y mae hunanladdiad wedi bod yn eu rhwydwaith neu eu teulu. Er bod Samariaid Cymru yn croesawu’r holl argymhellion a geir yn yr adolygiad, mae’n arbennig o galonogol gweld yr amcan tymor hirach o sicrhau y dylid cydnabod a mynd i’r afael ag effaith anghydraddoldebau economaidd gymdeithasol ar hunanladdiad a hunan-niwed ar draws strategaethau a mentrau.

Yn ddiweddar mae Samariaid Cymru wedi lansio adroddiad sy’n tynnu sylw at y cyswllt arswydus rhwng tlodi a hunanladdiad. Mae’r adroddiad, ‘Anfantais economaidd gymdeithasol ac ymddygiad hunanladdol – dod o hyd i ffordd ymlaen i Gymru’, yn nodi nifer o argymhellion i fynd i’r afael â’r cyswllt hwn yng Nghymru, gan gynnwys galw ar Lywodraeth Cymru i lunio strategaeth ar dlodi i Gymru.

Mae ymchwil y Samariaid wedi canfod bod cyfraddau hunanladdiad dwywaith i deirgwaith yn uwch yn y cymdogaethau mwyaf difreintiedig o gymharu â’r rhai mwyaf cefnog. Mae’r ymchwil hefyd yn dangos bod derbyniadau i’r ysbyty ar ôl hunan-niwed dwywaith yn uwch yn y cymdogaethau mwyaf difreintiedig o gymharu â’r rhai mwyaf cefnog a bod y diweithdra a ddaw yn sgil cau nifer o gyflogwyr a chyflogwyr mawr yn gallu cynyddu’r straen yn y gymuned leol, chwalu cysylltiadau cymdeithasol a chynyddu teimladau o anobaith ac iselder. Mae’r rhain oll yn ffactorau risg cydnabyddedig ar gyfer ymddygiad hunanladdol.

Dywedodd Sarah Stone, Cyfarwyddwr Gweithredol y Samariaid yng Nghymru–

“Rydym yn croesawu’r adolygiad canol cyfnod hwn o Siarad â Fi 2 ac rydym yn falch i weld y cynnydd sy’n cael ei wneud wrth ddatblygu cynlluniau lleol i atal hunanladdiad. Rydym yn arbennig o falch i weld ffocws pendant ar yr angen i gydnabod effaith anfantais economaidd gymdeithasol ar hunanladdiad a hunan-niwed yng Nghymru.

“Gall byw mewn ardal o amddifadedd a bod o dan anfantais economaidd gymdeithasol gynyddu risg hunanladdiad. Fodd bynnag, nid yw hunanladdiad yn anochel ac mae yna gamau y gallwn eu cymryd. Yn sicr byddai cyflawni’r argymhellion hyn ar draws strategaethau a mentrau yn gallu helpu i fynd i’r afael â’r berthynas rhwng hunanladdiad a thlodi yng Nghymru.”

Dywedodd yr Athro Ann John, Cadeirydd Grŵp Cynghori Cenedlaethol Llywodraeth Cymru ar Atal Hunanladdiad a Hunan-niwed a chyd-awdur yr adolygiad –

“Dangosodd yr adolygiad o’r gwaith o gyflawni strategaeth atal hunanladdiad Cymru fod Cymru wedi gwneud cynnydd sylweddol dros y pum mlynedd ddiwethaf – ond mae llawer i’w wneud o hyd. Nid yw hunanladdiad yn anochel, mae modd ei atal. Erbyn hyn mae gan bob ardal yng Nghymru gynllun lleol, neu mae wrthi’n datblygu un. Mae gan wleidyddion, cyflogwyr, maes iechyd, addysgwyr, gwasanaethau’r rheng flaen a sefydliadau yn y trydydd sector fel y Samariaid, i gyd rhan i’w chwarae yn y gwaith o ganfod a chynorthwyo’r rheiny sydd â risg.

“Mae amrywiaeth o argymhellion yn yr adolygiad i sicrhau y bydd hyn yn digwydd, o ddod o hyd i ffyrdd newydd o weithio, i wella’r gallu i gael cymorth i ddynion, i gynorthwyo pobl sydd wedi cael profedigaeth trwy hunanladdiad. Ni all yr un sefydliad atal hunanladdiad a hunan-niwed ar ei ben ei hun. Bydd angen ffocws penodol hirdymor, buddsoddiad ac ymrwymiad i barhau i gydweithio.”