Gwnewch fân siarad a gallech achub bywyd

Gwnewch fân siarad a gallech achub bywyd

Ymgyrch newydd yn annog y cyhoedd i ymyrryd i helpu atal hunanladdiadau rheilffordd

Gofynnir i gymudwyr gymryd rhan mewn ymgyrch atal hunanladdiad ar y rheilffyrdd a allai achub llawer o fywydau y flwyddyn a byddai'n golygu iddynt sylwi ar bobl bregus a siarad â hwy i darfu ar eu meddyliau hunanladdol.

Mae'r Samariaid, yr Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig (BTP) a'r diwydiant rheilffordd, gan gynnwys Network Rail a'r cwmnïau gweithredu trenau, yn lansio Mân Siarad yn Achub Bywydau i roi'r hyder i deithwyr weithredu os sylwant ar rywun a allai fod mewn perygl o hunanladdiad ar neu o gwmpas y rhwydwaith rheilffordd.

Mae Mân Siarad yn Achub Bywydau yn gofyn i'r cyhoedd i ymddiried yn eu greddfau a chwilio am gyd-deithwyr a allai fod ag angen help, fel y dangosir mewn ffilm newydd sydd ar gael heddiw.

Wrth amlygu y gall meddyliau hunanladdol fod dros dro a thorri ar eu traws gyda rhywbeth mor syml â chwestiwn, mae'r ymgyrch yn anelu at roi'r offer i'r cyhoedd i sylwi ar unigolyn a allai fod yn fregus, i ddechrau sgwrs gyda hwy, a helpu achub bywyd.

Cafodd Mân Siarad yn Achub Bywydau ei ddatblygu ar ôl i ymchwil ddangos bod gan deithwyr rôl allweddol i'w chwarae mewn atal hunanladdiad. * Dangosodd ymchwil pellach fod y mwyafrif yn barod i weithredu, ond roedd llawer yn awyddus i gael cyfarwyddyd ar sut i helpu, a sicrwydd na fyddent yn ‘gwneud pethau'n waeth’. **

Mae'r ymgyrch yn tynnu ar ddealltwriaethau o ymyriadau llwyddiannus a wnaed gan rai o'r 16,000 staff rheilffordd a swyddogion Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig sydd wedi cael eu hyfforddi gan Samariaid mewn atal hunanladdiad. Am bob bywyd a gollwyd ar y rheilffordd, mae chwech yn cael eu hachub.*** Y gobaith yw wrth apelio at aelodau'r cyhoedd, bydd y nifer o ymyriadau sy'n achub bywyd ledled Prydain yn cynyddu ymhellach.

Dangosodd arolwg o bobl sy'n teithio ar drên, a gwblhawyd i'r ymgyrch, y byddai mwy na 4 allan o 5 yn mynd at rywun a allai fod yn hunanladdol pe byddent yn adnabod yr arwyddion i chwilio amdanynt, beth i'w ddweud, ac na fyddent yn gwaethygu'r sefyllfa. Roedd nifer hyd yn oed yn uwch, bron 9 allan o 10, yn meddwl y byddai unigolyn ag angen help yn ei chael yn anodd i ofyn am help.**

Mae Mân Siarad yn Achub Bywydau yn annog teithwyr i sylwi ar beth allai fod yn arwyddion rhybudd e.e. unigolyn yn sefyll ar ei ben ei hun ac yn ynysig, yn edrych yn bell neu encilgar, yn sefyll ar y platfform am amser hir heb fynd ar drên neu'n dangos rhywbeth allan o'r cyffredin yn eu hymddygiad neu ymddangosiad. Nid oes un arwydd unigol neu gyfuniad o ymddygiadau sy'n golygu bod unigolyn yn hunanladdol ond, os yw rhywbeth yn teimlo'n anghywir, y neges yw i weithredu.

Mae'r pwyslais ar ymateb mewn ffyrdd mae pobl yn teimlo'n gyfforddus a diogel gyda hwy. Awgrymir gwahanol ddulliau o weithredu, gan ddibynnu ar y sefyllfa a'r ymateb. Maent yn amrywio o fynd at yr unigolyn a gofyn cwestiwn iddynt i dynnu eu sylw oddi ar eu meddyliau, neu dynnu sylw aelod o staff y rheilffordd neu alw'r heddlu.

Roedd Sarah Wilson yn teimlo'n hunanladdol a chynlluniodd i gymryd ei bywyd ei hun ar y rheilffyrdd, ond ni wnaeth gan i rywun estyn allan tuag ati.**** Ysbrydolodd ei stori gynhyrchu fideo i hyrwyddo'r ymgyrch, lle mae teithwyr sy'n amau dim ar blatfform rheilffordd yn meddwl i ddechrau bod cyhoeddwr gorsaf yn eu rhybuddio am oediadau oherwydd hunanladdiad ar y rheilffordd, dim ond i ddeall eu bod yn gwrando ar stori o obaith ac adferiad, wedi ei hadrodd gan Sarah ei hun.

Dywedodd Sarah Wilson: “Helpodd rhywun yn dangos eu bod yn poeni amdanaf i darfu ar fy meddyliau hunanladdol a rhoddodd hynny amser iddyn nhw gilio. Gorau po fwyaf o bobl sy'n deall bod modd atal hunanladdiad. Gobeithio bydd pobl yn rhannu'r fideo ac y bydd yr ymgyrch yn annog pobl i ymddiried yn eu greddfau a dechrau sgwrs os credant y gallai rhywun fod ag angen help. Fyddwch chi ddim yn gwneud pethau'n waeth, a gallech achub bywyd.’

Cafodd yr ymgyrch ei datblygu hefyd mewn ymgynghoriad â phobl a gafodd eu heffeithio'n bersonol gan hunanladdiad, gan gynnwys lle mae anwyliaid wedi cymryd eu bywydau ar y rheilffyrdd. Mae gan y cynllun hefyd gefnogaeth yr arbenigwr atal hunanladdiad blaenllaw, yr Athro Rory O’Connor, o Brifysgol Glasgow.

Dywedodd yr Athro O’Connor: “Rwy'n falch i gefnogi ymgyrch newydd y Samariaid,  Mân Siarad yn Achub Bywydau.  Mae'n anelu at fynd i'r afael ag un o'r mythau ynghylch hunanladdiad a'i ataliaeth sef, nad oes dim a allwn ei wneud i atal hunanladdiad. Mae rhywbeth, ac mae gennym oll rôl i'w chwarae. Mae'n wych i weld yr ymgyrch hon yn annog pobl i estyn allan os credant y gallai rhywun fod yn hunanladdol. Gallai achub bywydau.” 

Dywedodd Prif Swyddog Gweithredol y Samariaid Ruth Sutherland; ‘Mae hunanladdiad yn fusnes i bawb a gallai unrhyw un ohonom gael cyfle i achub bywyd. Dangosodd ymchwil ar gyfer yr ymgyrch hon y byddai 73% o'r cyhoedd yn disgwyl i rywun fynd at rywun annwyl iddynt pe byddent yn ofidus mewn lle cyhoeddus.** Rydym wedi gweithio'n ofalus gyda'[r cyhoedd, teithwyr rheilffordd a'r rheiny mewn profedigaeth oherwydd hunanladdiad i sicrhau bod yr ymgyrch hon yn cael ei chyflawni'n sensitif ond gyda gwir effaith. Mae modd cymhwyso'r wybodaeth a sgiliau i achub bywydau yn yr amgylchedd rheilffordd i lawer o sefyllfaoedd eraill. Gobeithiwn fod Mân Siarad yn Achub Bywydau yn gychwyn i sgwrs ehangach o lawer am sut mae modd atal hunanladdiad.”

Dywedodd Ian Stevens o Network Rail, sy'n rheoli'r rhaglen atal hunanladdiad ar ran y diwydiant rheilffordd: “O ystyied bod bron pum miliwn o deithiau trên yn cael eu gwneud pob dydd, gofynnwn i deithwyr weithio ochr yn ochr â'n staff fel llygaid a chlustiau y rheilffordd, gan ein helpu i gadw pawb yn ddiogel.  Pe byddan rhywun annwyl i chi, merch neu fab, gŵr neu wraig oedd yn mynd trwy argyfwng emosiynol, oni fyddech chi'n gobeithio y cymerai rhywun yr amser i aros a gofyn os oeddent yn iawn? Hyd yn oed os ydych yn amheus, gallwch adrodd pryderon bob tro i aelod staff neu swyddog heddlu, ond gweithredwch os yw eich greddf yn dweud wrthych bod rhywbeth o'i le.”

Dywedodd Prif Gwnstabl yr Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig, Paul Crowther, yr arweinydd strategol cenedlaethol ar gyfer atal hunanladdiad: “Mae ein swyddogion yn gwneud ymyriadau ar y rheilffordd pob dydd, ynghyd â staff rheilffordd ac aelodau'r cyhoedd. Gwyddom o brofiad pan fo rhywun mewn gofid, y gall dim ond sgwrsio'n syml gyda hwy wneud yr holl wahaniaeth a'u helpu i'w gosod ar y ffordd at adferiad. Mae'n gwneud synnwyr i adael i'r cyhoedd wybod y gall y weithred syml hon helpu. Nid ydym yn awgrymu i bobl ymyrryd os nad ydynt yn teimlo'n gyfforddus neu ddiogel i wneud hynny. Gallant ddweud wrth aelod o staff rheilffordd neu swyddog heddlu – llawer ohonynt wedi eu hyfforddi gan y Samaraiaid – neu alw 999.”

 

Dysgwch fwy am Mân Siarad yn Achub Bywydau yn: www.samaritans.org/smalltalksaveslives. Gallwch hefyd gefnogi wrth ddilyn yr ymgyrch @samaritanscharity ar Instagram neu rannu'r fideo ar Twitter @samaritans neu Facebook yn www.facebook.com/samaritanscharity, gan ddefnyddio'r hashtag #MânSiaradyn AchubBywydau.

 

Mae pecyn i'r wasg ar gael yn www.samaritans.org/stslpress. Am wybodaeth ychwanegol neu geisiadau cyfweliad, cysylltwch â:

Swyddfa'r Wasg y Samariaid 020 8394 8300 neu press@samaritans.org

Network Rail Lisa Russell ar 07734649250 neu lisa.russell@networkrail.co.uk

Tîm Perthnasau Cyfryngau Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig 0300 123 9104 neu Mediarelations@btp.pnn.police.uk

 

Nodiadau i Olygyddion

  • Oherwydd y cysylltiad a brofwyd rhwng rhai mathau o adrodd cyfryngol o hunanladdiad a chodiadau mewn cyfraddau hunanladdiad, byddwch yn ymwybodol o Ganllawiau Cyfryngau'r Samariaid ar gyfer Adrodd am Hunanladdiad a thaflen ffeithiau Hunanladdiad Rheilffordd.
  • *Pam mae pobl yn cymryd eu bywydau ar y rheilffyrdd ym Mhrydain Fawr? Astudiaeth ymchwil, adroddiad terfynol (Awst 2016, Prifysgol Middlesex Llundain a Phrifysgol Westminster, Marzano, Borrill, Mackenzie, Fields, Kruger) Crynodeb ar gael ar gais.
  • ** Arolwg o 5,000 o oedolion DU gan 3GEM Research wedi ei gomisiynu ar ran Mân Siarad yn Achub Bywydau, cynhaliwyd 6-11 Hydref 2017. Crynodeb ar gael ar gais.
  • *** Yn 2016/17, cafodd 6.7 o ymyriadau achub bywyd posibl eu gwneud am bob hunanladdiad neu hunanladdiad a amheuwyd ar y rheilffordd. Cyfrifwyd y ffigurau gan ddefnyddio data o'r Bwrdd Diogelwch a Safonau Rheilffordd (RSSB) a'r Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig (BTP).
  • **** Mae enw Sarah Wilson wedi cael ei newid ac mae ei rôl yn yn fideo yn cael ei chwarae gan actor.
  • Mae'r diwydiant rheilffordd a Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig (BTP) yn gweithio mewn partneriaeth gyda'r Samariaid i leihau hunanladdiadau ar y rheilffordd. Mae ein rhaglen atal hunanladdiad yn cynnwys hyfforddi gweithwyr rheilffordd a staff Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig i chwilio am a chynnig cefnogaeth i bobl a allai fod yn ystyried hunanladdiad ac yn gweithio o fewn y gymuned ehangach i ddad-ddifrïo hunanladdiad a hyrwyddo ymddygiad ceisio cymorth. Hyd yn hyn mae bron 16,000 o staff rheilffordd a swyddogion Heddlu Trafnidiaeth Prydeinig wedi derbyn hyfforddiant atal hunanladdiad.
  • Gall unrhyw un gysylltu â'r Samariaid am ddim unrhyw adeg o unrhyw ffôn ar 116 123, hyd yn oed ffôn symudol heb gredyd, ac ni fydd y rhif yn dangos ar eich bil ffôn. Neu e-bostiwch jo@samaritans.org neu ewch i www.samaritans.org i gael manylion am eich cangen agosaf lle gallwch siarad ag un o'n gwirfoddolwyr hyfforddedig wyneb yn wyneb.

Tags: