DYLID LLEIHAU HUNANLADDIAD YMYSG GWRYWOD YNG NGHYMRU TRWY ESTYN ALLAN AT FECHGYN MEWN YSGOLION, MEDD SAMARIAID CYMRU

Wrth i Samariaid Cymru lansio eu Hadroddiad Effaith 2017/18 yn adeilad y Pierhead heddiw, maen nhw’n cryfhau eu galwad am addysg statudol ar iechyd meddwl yn ysgolion Cymru er mwyn mynd i’r afael â’r gyfradd hunanladdiad uchel ymysg gwrywod. Mae’r elusen yn gweithio gyda nifer o grwpiau sydd â risg uchel am hunanladdiad, fel carcharorion, cyn aelodau o’r lluoedd arfog a phobl â phroblemau iechyd meddwl, ond o ran dynion, maen nhw’n tynnu sylw at y cyfraddau hunanladdiad diweddaraf er mwyn apelio am ymyrraeth ehangach.

Ar ôl cyhoeddi’r ffigurau diweddaraf ar hunanladdiadau yng Nghymru gan y Swyddfa Ystadegau Gwladol (ONS), mae Samariaid Cymru yn codi eu pryder ynghylch y cyfraddau uchel ymysg dynion. Yn 2017, bu farw 360 o bobl trwy hunanladdiad yng Nghymru; mae hyn rhyw deirgwaith yn fwy na’r nifer a laddwyd mewn damweiniau ar y ffyrdd. Roedd 77% o’r hunanladdiadau hyn gan ddynion, sy’n golygu bod y gyfradd i ddynion mwy na theirgwaith yn fwy na’r gyfradd i fenywod. Mae’r ffigurau hefyd yn dangos mai gan ddynion rhwng 40 a 44 oed mae’r gyfradd hunanladdiad uchaf yng Nghymru a bod y cyfraddau rhwng dwywaith a theirgwaith yn uwch yn yr ardaloedd mwyaf difreintiedig o gymharu â’r rhai mwyaf cefnog.

Dywedodd Sarah Stone, Cyfarwyddwr Gweithredol y Samariaid yng Nghymru –

“Gwyddom fod dynion yn grŵp sydd â risg uchel ar gyfer hunanladdiad yng Nghymru ac rydym yn pryderu nad yw’r cyfraddau diweddaraf yn dangos unrhyw duedd ar i lawr ar draws pob grŵp. Rydym ni yn Samariaid yn gweithio’n galed i dargedu grwpiau risg uchel ac ar yr un pryd yn hyrwyddo ein gwasanaeth i’r boblogaeth gyfan. Rydym ni i gyd yn mynd trwy adegau anodd mewn bywyd pan fydd arnom ni angen help oddi wrth bobl eraill. Fodd bynnag, o ran dynion, mae angen inni ddechrau meddwl yn wahanol ynghylch sut i gyrraedd grŵp targed sy’n hanner ein poblogaeth.

Rydym ni’n credu y gallwn wneud hyn, yn rhannol, trwy ysgolion. Rhaid inni arfogi bechgyn a dynion ifanc â’r gwydnwch a’r sgiliau i reoli eu hiechyd emosiynol a’u hiechyd meddwl fel y gallan nhw wynebu’r dyfodol gydag optimistiaeth. Rhaid i waith effeithiol i atal hunanladdiad gael ei seilio ar ataliaeth ac ymyrraeth gynnar er mwyn inni leihau nifer y bobl sy’n cyrraedd pwynt argyfwng ar ben arall y raddfa.”

Mae Samariaid Cymru eisoes wedi croesawu’r cwricwlwm newydd ynghyd â’r argymhellion o Cadernid Meddwl, adroddiad ar iechyd emosiynol ac iechyd meddwl plant a phobl ifanc yng Nghymru a gyhoeddwyd gan Bwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Cynulliad yn gynharach eleni. Mae’r elusen yn credu bod gan y cwricwlwm newydd botensial i gyfrannu at iechyd meddwl gwell yn ein cymunedau, trwy ei ffocws ar iechyd a lles fel un o’r Meysydd Dysgu craidd.

Fodd bynnag, mae Samariaid Cymru’n dal i alw am addysg statudol ar iechyd emosiynol ac iechyd meddwl mewn ysgolion, ynghyd â hyfforddiant sylfaenol ar ymwybyddiaeth o iechyd meddwl fel rhan o hyfforddiant athrawon. Maen nhw’n credu’n gryf bod angen hyn er mwyn lleihau trallod emosiynol ymysg plant a phobl ifanc ac er mwyn rhoi i athrawon yr hyder i siarad yn agored am drallod gyda’u disgyblion. Yn 2018, cyhoeddodd Ysgrifennydd y Cabinet dros Addysg y byddai Addysg Cydberthynas a Rhywioldeb yn rhan statudol o’r cwricwlwm newydd. Mae Samariaid Cymru’n credu y dylid rhoi’r un statws i addysg iechyd emosiynol ac iechyd meddwl.

Medd Sarah Stone –

“Mae addysg iechyd meddwl wedi cael ei chynnwys yn statudol yn Lloegr ac rydym ni fel sefydliad wedi croesawu hynny. Rydym yn credu ei bod yn hanfodol sicrhau hyn yng Nghymru hefyd. Ar hyn o bryd mae gennym gyfle unigryw gyda chwricwlwm newydd arloesol, i roi i genedlaethau’r dyfodol y wybodaeth a’r sgiliau i reoli eu hiechyd meddwl yn fwy effeithiol.”

Yn eu tystiolaeth flaenorol i’r Cynulliad, pwysleisiodd yr elusen fuddion ehangach addysgu am iechyd emosiynol. Gall y gwersi hyn helpu pobl i fod yn llai rhagfarnllyd, sy’n lleihau’r stigma ynghylch gofyn am gymorth. Gall hefyd leihau problemau iechyd meddwl penodol a helpu gyda sgiliau cyfathrebu, sgiliau cymdeithasol, cydweithrediad, gwydnwch, ymdeimlad o optimistiaeth, empathi, hunan-gysyniad cadarnhaol a realistig, a sgiliau datrys problemau.

Mae James Downs, ymgyrchydd iechyd meddwl i Gymru a chefnogwr i Samariaid Cymru, erbyn hyn yn fyfyriwr ym Mhrifysgol Caergrawnt ac wedi lleisio ei gefnogaeth –

“Pan ddatblygais i anhwylder gorfodaeth obsesiynol ac iselder yng nghanol fy arddegau, llwyddais i’w guddio oddi wrth fy ysgol a’m rhieni am y rhan helaethaf o flwyddyn, gan fitsio mewn parciau a lonydd cefn. Dwi’n tybio nad oedd fy athrawon yn poeni am fy absenoldeb oherwydd y byddwn i’n cael marciau uchaf beth bynnag. O ganlyniad i fy absenoldeb es i’n fwyfwy ynysedig a dioddef mwyfwy o drallod emosiynol. Dirywiodd fy iechyd oherwydd datblygais i anorecsia difrifol, efallai fel mynegiad gweledol o’r anghenion nad oedden nhw’n cael eu diwallu yn fy mywyd.

Yn ogystal â dysgu am fathemateg, gwyddoniaeth a Shakespeare, dylai fod lle i ddysgu am wydnwch yn wyneb yr heriau sy’n codi mewn bywyd i ni i gyd ac, yn bwysig iawn, sut i reoli iechyd meddwl yn ogystal ag iechyd corfforol. Beth mae’n dweud am ein system addysg os oes pobl fel fi sy’n gadael yr ysgol gyda CV da, ond sydd heb eu paratoi i ymdopi â hanfodion bywyd? Dwi’n credu y dylai addysg iechyd emosiynol ac iechyd meddwl fod yn statudol yng Nghymru er mwyn rhoi i genedlaethau’r dyfodol y cyfle gorau mewn bywyd. Gadewch inni gyrraedd bechgyn a merched cyn iddyn nhw dyfu’n oedolion.”

Dywedodd Lynne Neagle AC, Cadeirydd Pwyllgor Plant, Pobl Ifanc ac Addysg y Cynulliad, sy’n noddi digwyddiad Samariaid Cymru heddiw –

“Rwy’n falch i noddi digwyddiad Samariaid Cymru heddiw. Mae Samariaid Cymru’n gweithio’n galed i godi ymwybyddiaeth o waith atal hunanladdiad yng Nghymru ac wedi parhau i ddangos buddion ymyrraeth gynnar ac ataliol i leihau hunanladdiad trwy ein system addysg, buddion sy’n newid bywydau. Mae’r ffigurau am hunanladdiad ymysg pobl ifanc yng Nghymru’n drychinebus ac mae’n hanfodol inni achub ar y cyfle mae diwygio’r cwricwlwm wedi’i gynnig. Rhaid inni roi ar waith ymagwedd ysgol gyfan lle mae lles meddyliol yn greiddiol i’n hysgolion. Fel mae Samariaid Cymru’n dal i bwysleisio, rhaid inni estyn allan at ein plant a’n pobl ifanc pan maen nhw yn eu blynyddoedd ffurfiannol, er mwyn iddyn nhw ddatblygu’r sgiliau i fyw fel oedolion ifanc gwydn sy’n gwybod lle i droi a sut i ofyn am help pan fo arnyn nhw ei angen.”

 

I gael mwy o wybodaeth, neu i ofyn am gyfweliad, cysylltwch ag Emma Gooding, Swyddog Polisi a Chyfathrebu, ar e.harris@samaritans.org neu 029 2022 2008 / 07984579050

 

Nodyn i olygyddion:

  • Bydd Adroddiad Effaith Samariaid Cymru 2017/18 yn cael ei gyhoeddi ar 21 Tachwedd 2018 a bydd ar gael i’w lawrlwytho ar Samaritans.org/wales
  • Mae’r Samariaid ar gael bob awr o’r dydd a’r nos, pob un dydd o’r flwyddyn, i wrando a chynnig cymorth cyfrinachol pan mae pethau’n eich poeni. Ffoniwch 116 123 (mae’r rhif hwn yn DDI-DÂL ac ni fydd yn ymddangos ar eich bil ffôn) neu ffoniwch y llinell Gymraeg ar 0808 164 0123 (gellir ffonio’r rhif hwn yn ddi-dâl - ewch i samaritans.org/wales i weld yr oriau agor). Gallwch hefyd anfon neges e-bost at jo@samaritans.org, neu fynd i www.samaritans.org i gael hyd i fanylion y gangen agosaf.

Tags: