1 YM MHOB 5 OEDOLYN YNG NGHYMRU YN TEIMLO’N UNIG NEU WEDI’I YNYSU, MEDDAI SAMARIAID CYMRU

Mae Samariaid Cymru wedi cyhoeddi canlyniadau arolwg newydd ar unigedd ac arwahaniad yng Nghymru, cyn eu sesiwn tystiolaeth gyda’r Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon heddiw. Mae’r dystiolaeth yn rhan o Ymchwiliad y Cynulliad i Atal Hunanladdiad yng Nghymru.

Yn eu tystiolaeth wreiddiol, tynnodd Samariaid Cymru sylw at nifer o ffactorau risg ar gyfer hunanladdiad, gan gynnwys unigedd ac arwahaniad. Mae Samariaid Cymru wedi tynnu sylw cyn hyn at y ffaith y gall unigedd ac arwahaniad gael effaith ddifrifol ar iechyd corfforol ac iechyd meddwl, a'u bod yn ffactor risg ar gyfer ymddygiad hunanladdol a hunanladdiad; maent ymysg y rhesymau mwyaf cyffredin y mae pobl yn ffonio eu llinell gymorth yn y Deyrnas Unedig.

Wrth i Samariaid Cymru baratoi at eu sesiwn tystiolaeth gyda’r Pwyllgor Iechyd heddiw, maent wedi cyhoeddi data newydd o’u harolwg yn 2017, a edrychodd ar gysylltedd cymdeithasol yng Nghymru. Canfu’r arolwg fod 1 ym mhob 5 oedolyn yng Nghymru’n cytuno ei fod yn aml yn teimlo’n unig neu wedi’i ynysu. Canfu’r arolwg hefyd mai’r rhai sy’n byw mewn ardaloedd sydd dan anfantais gymdeithasol economaidd oedd yn fwyaf tebyg o deimlo’n unig neu wedi’u hynysu. 

Mae’r canfyddiadau’n cyd-fynd ag adroddiad diweddar Samariaid Cymru a nododd y cysylltiad rhwng hunanladdiad a thlodi yng Nghymru. Dangosodd tystiolaeth y Samariaid fod cyfraddau hunanladdiad 2 neu 3 gwaith yn uwch yn y cymunedau mwyaf difreintiedig o gymharu â’r cymunedau mwyaf cefnog. Yn yr adroddiad, galwodd Samariaid Cymru am fuddsoddiad mewn grwpiau cymunedol ac allestyn, a all helpu i leddfu unigedd ac arwahaniad yn ein cymunedau mwyaf difreintiedig. 

Nododd yr adroddiad bod diffyg cefnogaeth gymdeithasol, diffyg cysylltiedigrwydd a diffyg integreiddio cymdeithasol yn cynyddu tebygrwydd ymddygiad hunanladdol. Mae pobl sydd o dan anfantais economaidd gymdeithasol yn aml â lefelau is o gefnogaeth gymdeithasol sy’n creu mwy o risg hunanladdiad iddynt.

Dywedodd Sarah Stone, Cyfarwyddwr Gweithredol y Samariaid yng Nghymru –

“Mae’r canfyddiadau a gyflwynir yn yr ymchwil hon yn pwysleisio’r ffaith bod unigedd ac arwahaniad yn faterion pwysig iawn ym maes iechyd y cyhoedd. Ochr yn ochr â’n hymchwil sy’n nodi’r cysylltiad cryf rhwng hunanladdiad a thlodi, bwriadwn ddadlau dros weithredu brys. Gall unigedd gael effaith enfawr ar iechyd meddwl ac mae’n ffactor risg ar gyfer hunanladdiad.

Roeddem yn croesawu argymhellion adroddiad y Pwyllgor Iechyd, Gofal Cymdeithasol a Chwaraeon i Unigedd ac Unigrwydd yn 2017, ac ymateb Llywodraeth Cymru. Fodd bynnag, mae’n hanfodol i strategaeth Llywodraeth Cymru i fynd i’r afael ag unigedd ac arwahaniad aros ar frig yr agenda. Mae ymgyrch ymwybyddiaeth genedlaethol, un sy’n tynnu sylw at y mater ar draws yr holl grwpiau oedran, gyda gwybodaeth glir am y cymorth sydd ar gael, hefyd o’r pwys mwyaf.” 

Ymysg yr argymhellion allweddol eraill sy’n gysylltiedig ag atal hunanladdiad yng Nghymru, heddiw bydd Samariaid Cymru yn pwysleisio bod yn rhaid ystyried grwpiau cymunedol yn ddull atal ac ymyrryd yn gynnar o ran unigedd, arwahaniad a diffyg cefnogaeth gymdeithasol yng Nghymru. Maent wedi dweud o’r blaen bod yr alwad hon yn arbennig o daer wrth i grwpiau a rhwydweithiau Cymunedau yn Gyntaf gael eu dirwyn i ben yng Nghymru.

 

DIWEDD

  • Mae adroddiad Samariaid Cymru ‘Anfantais economaidd gymdeithasol ac ymddygiad hunanladdol – dod o hyd i ffordd ymlaen i Gymru’ ar gael i’w lawrlwytho yma www.samaritans.org/wales
  • Paratowyd Arolwg Omnibws Cymru gan Beaufort Research Mehefin 2017
  • I gael rhagor o wybodaeth, neu i ofyn am gyfweliad, cysylltwch ag Emma Harris, Swyddog Polisi a Chyfathrebu ar e.harris@samaritans.org neu 07703 199393 / 029 2022 2008

Nodiadau i olygyddion:

  • I gael mwy o wybodaeth am wirfoddoli gyda’r Samariaid, ewch i www.samaritans.org/wales
  • Mae’r Samariaid ar gael bob awr o’r dydd a’r nos, pob un dydd o’r flwyddyn, i wrando a chynnig cymorth cyfrinachol pan fo pethau’n eich poeni.
  • Ffoniwch 116 123 (mae’r rhif hwn yn DDI-DÂL ac ni fydd yn ymddangos ar eich bil ffôn)
  • Ffoniwch y llinell Gymraeg ar 0808 164 0123 (ewch i www.samaritans.org/wales i weld yr oriau agor)
  • Anfonwch neges e-bost at jo@samaritans.org neu ewch i www.samaritans.org/branches i gael manylion y gangen agosaf.